Uzależnienie od importu benzenu a krajowa nadwyżka toluenu
Chiński rynek benzenu pozostaje częściowo zależny od importu, a jego uzależnienie wynosi około 15%. Roczną wielkość importu w latach 2024–2025 oszacowano na około 4,3–5,5 mln ton, pochodzącego głównie od dostawców azjatyckich, w tym Korei Południowej i Brunei. Mimo że Chiny mają największą na świecie zdolność produkcyjną benzenu-szacowaną na około 25–32 mln ton-szybka ekspansja na rynku styrenu i kaprolaktamu na dalszych etapach zapewniła szczelność strukturalną rynku.
W rezultacie, gdy światowe ceny ropy naftowej wzrosną i wystąpią zakłócenia w transporcie, uzupełnienie importu staje się trudniejsze, co zwiększa wrażliwość cenową na krajowym rynku benzenu.
Z kolei chiński rynek toluenu charakteryzuje się strukturalnie nadpodażą. Zależność od importu spadła już poniżej 1%. W 2024 r. import wyniósł około 30 000 ton, a eksport przekroczył 550 000 ton, co czyni Chiny eksporterem netto toluenu. W 2025 r. wolumen eksportu nadal rósł, a głównymi kierunkami stały się rynki regionalne, takie jak Singapur, Korea Południowa i Tajwan.
Zintegrowane chińskie kompleksy rafineryjne, szlaki-chemicznej produkcji węgla i elastyczne możliwości dysproporcjonowania zapewniają znaczną odporność na dostawy. Jednakże ceny benzenu i toluenu w dalszym ciągu rosły jednocześnie, napędzane trzema kluczowymi mechanizmami powiązań.
Po pierwsze, oba produkty mają wspólną podstawę kosztów pochodzącą z surowca naftowego, co oznacza, że skoki cen ropy naftowej bezpośrednio podnoszą krańcowe koszty produkcji. Po drugie, powszechne stosowanie dysproporcjonowania toluenu w Chinach przekształca toluen w benzen i mieszane ksyleny. Gdy benzen osiąga wysoką premię, rafinerie nieproporcjonalnie zwiększają stawki operacyjne, ograniczając podaż toluenu i podnosząc ceny. Po trzecie, rolę odgrywają nastroje rynkowe: inwestorzy często traktują aromaty BTX jako pojedynczy sektor, a rozwój geopolityczny zwykle powoduje zsynchronizowane zakupy spekulacyjne w całym kompleksie.
Ruchy cen w marcu wyraźnie ilustrują tę zależność. Podczas gdy benzen wykazywał większą wrażliwość na zakłócenia w dostawach, toluen w dalszym ciągu podlegał szerszemu trendowi wzrostowemu-związanemu z kosztami. To wyjaśnia, dlaczego ceny toluenu mogą znacznie wzrosnąć nawet w przypadku krajowej nadpodaży.
Presja kosztowa na łańcuchy wartości MDI i TDI
Wzrost cen surowców aromatycznych szybko przełożył się na wyższe koszty produkcji w branży poliuretanów. Produkcja TDI opiera się bezpośrednio na toluenie w procesie nitrowania – TDA – fosgenowania, co czyni ją szczególnie wrażliwą na zmiany cen toluenu. Produkcja MDI natomiast opiera się na łańcuchu benzenowym (benzen → nitrobenzen → anilina → MDI).
Niedawny wzrost cen surowców spowodował gwałtowny wzrost kosztów produkcji TDI, przyczyniając się do szybkiego wzrostu cen na krajowym rynku TDI. Wiodący producenci, tacy jakFirma chemiczna Wanhuazasygnalizowały już dostosowania cen-w oparciu o koszty.
Chociaż łańcuch MDI również boryka się z wyższymi kosztami benzenu, zintegrowana produkcja aniliny w Chinach zapewnia pewne buforowanie kosztów. Dla porównania, segment TDI doświadcza bardziej bezpośredniej presji kosztowej, ponieważ rosnące ceny toluenu i szybsze zmniejszanie się zapasów odbijają się na marżach operacyjnych. Ogólnie szacuje się, że marże MDI i TDI spadły w marcu o około 15–25% w porównaniu z poziomami z końca lutego.
Dalsze sektory poliuretanów,-w tym elastyczne pianki, powłoki i elastomery,-stają obecnie w obliczu rosnącej presji-przenoszenia kosztów. Jeśli ceny surowców pozostaną wysokie, branże-użytkowania końcowego, takie jak sprzęt gospodarstwa domowego, produkcja samochodów i izolacja budynków, mogą tymczasowo spowolnić aktywność zakupową w oczekiwaniu na stabilność cen.
Perspektywy-krótkoterminowe: podwyższona zmienność w drugim kwartale
Według stanu na 16 marca 2026 r. nie ma wyraźnych oznak-bliskiego zawieszenia broni, co oznacza, że premia za ryzyko geopolityczne na rynkach ropy prawdopodobnie się utrzyma. Oczekuje się, że w perspektywie krótkoterminowej ceny benzenu i toluenu pozostaną zmienne na podwyższonym poziomie.
Jeśli ruch tankowców przez Cieśninę Ormuz zostanie stopniowo wznowiony przed końcem kwietnia,-zakładając, że przerwa będzie trwała około trzech tygodni,-ceny surowca mogą spaść o około 15–25%. W tym scenariuszu ceny benzenu mogą powrócić do przedziału 6 500–7 000 CNY/tonę, natomiast toluenu mogą spaść w okolice 6 500–6 500 CNY/tonę. Zmniejszyłoby to presję kosztową na producentów MDI i TDI oraz ponownie otworzyłoby okna zakupów dla nabywców na niższym szczeblu łańcucha dostaw.
Jeśli jednak konflikt przedłuży się do drugiego kwartału, a ceny ropy naftowej będą nadal rosły, w połączeniu z krajowymi planami konserwacji i potencjalnym uzupełnianiem zapasów na niższym szczeblu łańcucha dostaw, nie można wykluczyć dalszych wzrostów. W takim scenariuszu ceny benzenu mogą przekroczyć poziom 9 000 CNY za tonę, podczas gdy toluen może przekroczyć 8 000 CNY za tonę, zmuszając producentów poliuretanów do przyspieszenia strategii przenoszenia-kosztów.
Do najważniejszych wskaźników, które należy monitorować, zalicza się codzienny ruch tankowców przez Cieśninę Ormuz, południowokoreański eksport benzenu, krajowe wskaźniki dysproporcji toluenu oraz poziomy zapasów TDI i aniliny.
Chiński przemysł aromatyczny znacząco poprawił swoją odporność dzięki integracji rafinacji na dużą-skalę i ekspansji chemicznej-węgla. Podstawowym czynnikiem kosztowym pozostaje jednak ropa naftowa. Obecny konflikt amerykańsko-irański po raz kolejny uwypuklił wrażliwość chińskiego rynku benzenu na import i ścisłe powiązania między benzenem i toluenem poprzez arbitraż dysproporcjonalny.
Dla branży MDI/TDI pierwsza połowa 2026 r. będzie prawdopodobnie charakteryzować się podwyższonymi kosztami surowców i coraz bardziej zróżnicowanym popytem na rynku niższego szczebla, co sprawia, że proaktywne zarządzanie ryzykiem i zabezpieczanie surowców ma kluczowe znaczenie dla utrzymania konkurencyjności.